Dwutygodniowy czas pracy kierowcy (90 godzin czy 120 godzin?)

Bardzo często dostajemy pytanie brzmiące jak wyżej, ale w rzeczywistości rozmawiamy o dwutygodniowym czasie pracy kierowcy w rozumieniu „czasu jazdy dwutygodniowym, czyli 90 godzin”. Slang komunikacyjny w transporcie drogowym, wśród kierowców zatrudnionych w firmach transportowych upraszcza znaczenie wielu definicji przez co jest trudniej dobrze zrozumieć pytanie, a w konsekwencji wprowadza się w błąd osobę pytającą, a potem – jak w głuchym telefonie – nieporozumienie idzie w świat!

Przewiń artykuł i obejrzyj lekcję z naszego kursu “Ekspert rozliczania kierowców w transporcie drogowym”, która wytłumaczy ten temat w prosty sposób!

Zatem – czym się różni czas pracy kierowcy od czasu jazdy w dwóch tygodniach?

Oba sformułowania są zdefiniowane w przepisach, są powiązane ze sobą, ale jednak oznaczają całkiem różne sytuacje i różne zakresy kontroli czasu pracy kierowców.

• Dwutygodniowy czas jazdy (90 godzin): Wynika z unijnego Rozporządzenia WE 561/2006. Dotyczy wyłącznie czystego prowadzenia pojazdu rejestrowanego przez tachograf.
• Dwutygodniowy czas pracy (120 godzin): Wynika z polskiej Ustawy o czasie pracy kierowców (wdrażającej Dyrektywę 2002/15/WE). Obejmuje jazdę oraz wszelkie inne czynności związane z przewozem drogowym.

Warto też zbierać różne opinie i analizy o czasie pracy kierowcy oraz ustawowe definicje:

Art. 6. 1. Czasem pracy kierowcy jest czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, która obejmuje wszystkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego, w szczególności:
1) prowadzenie pojazdu;
2) załadowywanie i rozładowywanie oraz nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem;
3) nadzór oraz pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym;
4) czynności spedycyjne;
5) obsługę codzienną pojazdów i przyczep;
6) inne prace podejmowane w celu wykonania zadania służbowego lub zapewnienia bezpieczeństwa osób, pojazdu i rzeczy;
7) niezbędne formalności administracyjne;
8) utrzymanie pojazdu w czystości.
2. Czasem pracy kierowcy jest również czas poza przyjętym rozkładem czasu pracy, w którym kierowca pozostaje na stanowisku pracy kierowcy w gotowości do wykonywania pracy, w szczególności podczas oczekiwania na załadunek lub rozładunek, których przewidywany czas trwania nie jest znany kierowcy przed wyjazdem albo przed rozpoczęciem danego okresu.

W tym miejscu warto wyjaśnić, że pkt 2 wymaga działania i określenia przez samego kierowcę, czy dany okres jest czasem, gdy nie jest w stanie określić czasu oczekiwania (np. widząc w kolejce 3 pojazdy i wiedząc, że czas rozładunku jednego wynosi 30 minut, można oszacować czas postoju na 1,5h i wówczas ten czas jest znany mniej więcej).

Podobnie gdy dyspozytor informuje kierowcę o czasie oczekiwania na zlecenie, np. że potrzebuje około godziny, aby ustalić z klientem szczegóły ładunku – wówczas taki czas oczekiwania dla kierowcy jest czasem dyspozycji płatnym 100% stawki, ale nie jest już czasem pracy. Kierowca odpowiednio do tej sytuacji oznacza aktywności na tachografie w postaci tzw. „koperty”, a nie „młoteczków”.

c.d. Ustawy:

3. Do czasu pracy kierowcy wlicza się przerwę w pracy trwającą 15 minut, którą pracodawca jest obowiązany wprowadzić, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy kierowcy wynosi co najmniej 6 godzin.

pkt 3 mówi o sposobie „płacenia” za przerwę w pracy. Jest oczywiste, że przerwa w pracy nie jest wykonywaniem czynności pracy, tylko wlicza się (do wynagrodzenia – przyp. autora) tak samo jak wynagrodzenie za pracę. Przerwa w pracy nie może generować naruszenia norm pracy, powodować naliczenia pracy w nadgodzinach lub być uznana za przerwanie przerwy 45 minutowej zdarzeniem innej pracy.

Czas pracy kierowcy zawiera w sobie czas prowadzenia pojazdu

Czas prowadzenia pojazdu jest częścią większej całości, jaką jest czas pracy kierowcy. Oznacza to, że czas pracy zawiera w sobie czas jazdy oraz dodatkowe czynności, np. załadunek, obsługa pojazdu, prace administracyjne. Do czasu pracy kierowców nie zalicza się odpoczynku dobowego, odpoczynku tygodniowego oraz przerw w pracy i dyspozycji. Taka szczegółowość definicji wymaga precyzyjnej komunikacji nawet jeśli pytanie wydaje się proste i szybkie oraz jest zadawane w potocznym języku wśród kierowców.

Treść odpowiedniego paragrafu z Rozporządzenia 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. określa maksymalny czas jazdy w dwóch tygodniach, czyli między poniedziałkiem g. 0:00 a niedzielą g. 23:59 (na końcu drugiego tygodnia):

Art. 6, pkt 3. Łączny czas prowadzenia pojazdu w ciągu dwóch kolejnych tygodni nie może przekroczyć 90 godzin.

W tym samym artykule, jest również mowa o tygodniowym czasie jazdy (również mylnie określanym mianem tygodniowego czasu pracy kierowcy), który wynosi 56 godzin.

2. Tygodniowy czas jazdy nie może przekroczyć 56 godzin i nie może skutkować przekroczeniem maksymalnego tygodniowego czasu pracy ustalonego w dyrektywie 2002/15/WE.

Odrębnie określone są zasady, gdy kierowca wykonuje pracę (czyli jazdę i inne czynności) – to reguluje już Ustawa o czasie pracy kierowców w art. 12:

2. Tygodniowy czas pracy, o którym mowa w ust. 1, może być przedłużony do 60 godzin, jeżeli średni tygodniowy czas pracy nie przekroczy 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy.

Maksymalny/przeciętny w okresie rozliczeniowym – o co chodzi?

Odpowiadając na pytania zawarte w temacie artykułu – bardzo często spotykamy się z oburzeniem ze strony kierowców, że tak nie wolno. Skoro tygodniowy czas pracy kierowcy jest ustalony, to gdy w jednym tygodniu jest 60 godzin pracy to w drugim już tyle nie wolno. NIE JEST TO PRAWDA.

Przepis właśnie dlatego określa wartość przeciętnej pracy w tygodniu (48 godzin) oraz wartość maksymalną w jednym tygodniu, gdy zachowamy normę przeciętnej 48 godzin. Np. jeśli w dwóch tygodniach z rzędu będzie występowała praca po 60 godzin (czyli razem 120 godzin w dwóch tygodniach), ale w pozostałych tygodniach danego okresu będzie np. po 20-30 godzin, wtedy średnia zostanie zachowana i wszystko jest w porządku.

60+60+30+40 = 190 / 4tyg = 47,5h/tydz

Odpowiednio świadome zaplanowanie czasu pracy oraz jazdy pozwala wykorzystać w zgodzie z prawem możliwości wydłużenia pracy tygodniowej zachowują normę przeciętną i w ten sposób wykonać 120 godzin pracy w dwóch tygodniach.

Okres rozliczeniowy dla kierowcy – maksymalnie 4 miesiące!

Pojęcie okresu rozliczeniowego pojawia się w przedsiębiorstwach transportowych w kontekście warunków zatrudnienia pracowników. Najczęściej spotykane okresy rozliczeniowe, to 1-miesięczny lub 3-miesięczny. Zdarza się jednak, że jeśli mamy do czynienia z firmą np. produkcyjną, gdzie większość załogi to zwykli pracownicy (nie kierowcy) wówczas stosowane są domyślnie standardy określone w Kodeksie Pracy i wtedy wprowadza się okres rozliczeniowy 12-miesięczny.

UWAGA! W takim przypadku należy niezależnie ustalić inną długość okresu rozliczeniowego dla pracowników WYKONUJĄCYCH czynności kierowcy, bo oni podlegają pod specjalną Ustawę, która nie zezwala na stosowanie dłuższego niż 4 miesiące okresu rozliczeniowego dla takich pracowników.

Informacje takie określa się w Regulaminie Pracy lub układzie zbiorowym pracy. Odpowiednie informacje są też sposobem na pouczenie kierowcy o wymaganiach w danej firmie:

• maksymalny czas pracy kierowcy (w dniu, tygodniu, w okresie rozliczeniowym)
• maksymalny czas jazdy ciągłej (czyli 4,5 godziny po obowiązkowej przerwie lub odpoczynku)
• czym jest regularny odpoczynek tygodniowy, gdzie należy odbierać ten odpoczynek regularny

Ze względu na to, że odpoczynek tygodniowy w większości przypadków jest powiązany z dziennym okresem odpoczynku może dochodzić do nieporozumienia, iż czas pracy kierowcy „zeruje” się po odpoczynku tygodniowym. Analogicznie do zakończenia czasu prowadzenia pojazdu po odpoczynku dziennym. Niestety nie jest to prawidłowe podejście. Tygodniowy i dwutygodniowy czas pracy kierowcy obliczany jest w tygodniach kalendarzowych (poniedziałek – niedziela) i nie mają na to wpływu odpoczynki tygodniowe.

Zgodnie z definicją zawartą w Rozporządzeniu 561/2006 WE „dzienny czas prowadzenia pojazdu” oznacza łączny czas jazdy od zakończenia jednego dziennego okresu odpoczynku do rozpoczęcia następnego dziennego okresu odpoczynku lub pomiędzy dziennym okresem odpoczynku, a tygodniowym okresem odpoczynku.

Czas pracy a rozkłady czasu pracy i praca w nadgodzinach

Przekraczanie typowych norm godzinowych wpisuje się w specyfikę zawodu kierowcy. Praca „w terenie” uzależniona jest od czynników losowych: warunków atmosferycznych, sytuacji na drogach, awarii czy kolejek na magazynach. Ta nieprzewidywalność wymusza stosowanie precyzyjnych metod dokumentowania aktywności i odpoczynków na potrzeby rozliczeń płacowych oraz kontroli PIP i ITD.

Co najbardziej interesuje inspektorów PIP i ITD?

Służby kontrolne skupiają się na weryfikacji kluczowych parametrów bezpieczeństwa i higieny pracy. Naruszenia w tych obszarach skutkują karami finansowymi sięgającymi kilku tysięcy złotych.

• Regularny tygodniowy okres odpoczynku: Kontrolerzy bezwzględnie sprawdzają, czy nie był on odbierany w kabinie pojazdu (co jest prawnie zakazane).
• Przekroczenia limitów jazdy: Analizie podlega tonaż i powtarzalność przekraczania tygodniowych norm prowadzenia pojazdu.
• Szkolenia stanowiskowe: Z powodu wysokich kar, obowiązkiem pracodawcy jest stałe przypominanie i szkolenie kierowców z zakresu prawidłowego rejestrowania aktywności.

Odpoczynki i limity po Pakiecie Mobilności

Wprowadzone reformy unijne wymuszają elastyczne, ale bardzo rygorystyczne podejście do planowania harmonogramów. Do najważniejszych zasad należą:

• Rozliczenie 4-tygodniowe: Zasady tygodniowego odpoczynku kalkuluje się w sztywnych blokach czterotygodniowych.
• Powrót do bazy: Przepisy dopuszczają skrócenie odpoczynku dobowego w specyficznych sytuacjach związanych z powrotem do centrum logistycznego firmy lub miejsca zamieszkania.
• Rekompensata odpoczynku: Skrócony tygodniowy okres odpoczynku musi zostać zrekompensowany równoważnym czasem wolnym. Należy go odebrać jednorazowo, łącząc z innym odpoczynkiem trwającym minimum 9 godzin, przed końcem trzeciego tygodnia następującego po tygodniu, w którym wystąpiło skrócenie.

Korelacja odpoczynków tygodniowych i dziennych

Odpoczynek tygodniowy (regularny) stanowi sztywną granicę dla limitów dobowych. Wpływa on bezpośrednio na dwa kluczowe parametry:

• Skracanie odpoczynku dziennego: Pomiędzy dwoma pełnymi odpoczynkami tygodniowymi kierowca może skrócić dobowy odpoczynek (do minimum 9 godzin) maksymalnie 3 razy. Licznik ten resetuje się po każdym kolejnym odpoczynku tygodniowym.
• Dzienny czas jazdy: Czas prowadzenia pojazdu pomiędzy odpoczynkami wynosi standardowo 9 godzin. Może zostać wydłużony do 10 godzin maksymalnie 2 razy w tygodniu kalendarzowym.

Sztywny limit roczny: Maksymalna liczba wydłużeń jazdy dziennej do 10 godzin wynosi dokładnie 104 razy w roku (52 tygodnie × 2). Tej normy nie modyfikują żadne wewnętrzne rozkłady pracy, dodatkowe odpoczynki ani specyficzne systemy odbierania pauz dobowych. Przepisy te są identyczne i niezmienne dla każdego kierowcy.

Założenia socjalne rejestrowania i ograniczania czasu pracy kierowców

Praca kierowcy i prowadzeniu pojazdu używanego w transporcie drogowym oprócz względów bezpieczeństwa jest również istotne dla zachowania zasad uczciwej konkurencji pomiędzy przedsiębiorstwami transportowymi. Wzrastające koszty pracy kierowcy nakazują optymalizować sposoby wypłaty pensji kierowcy prowadzącemu pojazd. Zarejestrowana każda minuta pracy, rozpoczęcie i zakończenie dziennego okresu pracy, informacja o tym jak kierowca wykonywał pracę w dni wolne jest elementem działań kadrowo-płacowych.

Prowadzenie pojazdu, a wynagrodzenie kierowcy

WAŻNE: nie wolno uzależniać wynagrodzenia kierowcy od liczby przejechanych kilometrów lub ilości przewiezionego ładunku (jeśli mogłoby to wpłynąć na powstawanie naruszeń). Chodzi właśnie o bezpieczeństwo, ale i punkt styku z finansami kierowcy. Nie wolno zachęcać premiami do wydłużania maksymalnego czasu jazdy i naruszania zasad czasu pracy kierowcy.

Do dokładnego rejestrowania czynności zawodowych kierowców służą karty kierowcy, które muszą być systematycznie odczytywane przez pracodawcę zatrudniającego kierowców zarówno w stosunku pracy jak i na umowach zleceniu, czy samozatrudnieniu.

Efektem tych odczytów jest stworzenie dokumentacji kadrowej w postaci ewidencji czasu pracy, gdzie na podstawie systemu zatrudnienia (np. równoważnego systemu czasu pracy lub w przerywanym systemie czasu pracy) oblicza się należne wynagrodzenia.

Nadgodziny z tytułu przekroczenia normalnego czasu pracy kierowcy lub nadwyżka ponad przedłużony wymiar czasu pracy, są obliczane dokładnie tak samo jak każdemu innemu pracownikowi. Problemem merytorycznym staje się jednak dobre zidentyfikowanie DOBY PRACOWNICZEJ.

W przypadku kierowcy, który może skracać lub wydłużać czas odpoczynku dobowego, ma zmienny dzienny czas prowadzenia pojazdu, jego doba staje się „ruchoma”. Oczywiście potoczność tego określenia jest powodem kolejnych nieporozumień. Uproszczenie sposobu liczenia godzin pracy do sumy matematycznej w miesiącu pozbawia kierowcę należnego wynagrodzenia za nadgodziny. Specyfika czasu pracy kierowcy. Należy pamiętać, że praca w nadgodzinach może mieć charakter stały (chociaż powinny one występować w przypadku ratowania życia lub zdrowia, ewentualnie w przypadku szczególnych potrzeb pracodawcy).

Specyfika pracy kierowcy transportu drogowego wymaga wykorzystywania przerw w pracy (art. 13 Ustawy o czasie pracy kierowców):

Art. 13. 1. Po sześciu kolejnych godzinach pracy kierowcy przysługuje przerwa przeznaczona na odpoczynek w wymiarze nie krótszym niż 30 minut, w przypadku gdy liczba godzin pracy nie przekracza 9 godzin oraz w wymiarze nie krótszym niż 45 minut, w przypadku gdy liczba godzin pracy wynosi więcej niż 9 godzin. Przerwa może być dzielona na okresy krótsze trwające co najmniej 15 minut każdy, wykorzystywane w trakcie sześciogodzinnego czasu pracy lub bezpośrednio po tym okresie.
2. Przerwy, o których mowa w ust. 1, ulegają skróceniu o przerwę w pracy trwającą 15 minut, którą pracodawca jest obowiązany wprowadzić, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy kierowcy wynosi co najmniej 6 godzin.

oraz przerw w prowadzeniu pojazdu, które muszą się pojawić w odpowiednim momencie od chwili rozpoczęcia pracy. To reguluje art. 7 Rozporządzenia WE nr 561/2006:

Po okresie prowadzenia pojazdu trwającym cztery i pół godziny kierowcy przysługuje ciągła przerwa trwająca co najmniej czterdzieści pięć minut, chyba że kierowca rozpoczyna okres odpoczynku.
Przerwę tę może zastąpić przerwa długości co najmniej 15 minut, po której nastąpi przerwa długości co najmniej 30 minut, rozłożone w czasie w taki sposób, aby zachować zgodność z przepisami akapitu pierwszego.
W przypadku pracy w załodze kilkuosobowej kierowca może wykorzystać przerwę trwającą 45 minut w pojeździe kierowanym przez innego kierowcę, pod warunkiem że kierowca, który ma przerwę, nie jest zaangażowany w pomoc kierowcy prowadzącemu pojazd.

Podsumowanie ogólne – czas pracy kierowcy transportu drogowego

Skróty myślowe, slang branżowy, nieaktualna wiedza – powodują nieporozumienia w dyskusji nt. czasu jazdy / pracy kierowcy. Tak jak każdy zawodowiec, również w transporcie, w każdym dniu pracy kierowca mierzy się z wyzwaniami swojego zawodu. Uzyskane dawno temu uprawnienia powinny być systematycznie aktualizowane – stąd jeśli tylko zaciekawił Cię powyższy artykuł i masz ochotę – POBIERZ NASZ NAJPOPULARNIEJSZY PORADNIK O ZASADACH PRACY KIEROWCY.

Jeśli, jako właściciel lub osoba zarządzająca transportem, rozliczająca kierowców – chcesz potwierdzić swoje przemyślenia lub skonsultować jakieś zagadnienie, np.:

• praca w porze nocnej,
• odpoczynek skrócony,
• regularne tygodniowe okresy odpoczynku,
• regularny odpoczynek dobowy,
• odpoczynek dzienny,
• odpoczynek tygodniowy / odpoczynek regularny,
• rozkład czasu pracy i nadgodziny,
• ewidencja i płace sektorowe,

zapisz się na BEZPŁATNĄ KONSULTACJĘ a nasi eksperci postarają się pomóc.

Szukasz solidnych podstaw w przepisach?

Chcesz raz na zawsze wyeliminować błędy w rozliczaniu nadgodzin wynikające z ruchomej doby pracowniczej kierowców? W tej lekcji pokazujemy, jak prosto zrozumieć te różnice, żeby mieć dobre fundamenty do poprawnego rozliczania i organizacji czasu pracy w firmie transportowej.