Oznaczanie aktywności w tachografie – praca czyli tak zwane młotki. Na co mają wpływ?

Prawidłowe rejestrowanie aktywności na tachografie to jeden z najważniejszych obowiązków kierowcy zawodowego. Temat tzw. „młoteczków” (piktogram oznaczający inną pracę) bywa jednak zarzewiem konfliktów na linii kierowca – przewoźnik. Wynika to często z braku zrozumienia, jak potężny wpływ ma ten jeden status na pozostałe limity czasu pracy, jazdy oraz na ostateczne wynagrodzenie.

Zgodnie z ustawą o czasie pracy kierowców, pracownik musi rejestrować każdą aktywność. Jeśli z przyczyn technicznych nie może tego zrobić na tachografie, ma obowiązek dokonać wpisu manualnego.

Czym dokładnie są „młoteczki” na tachografie?

Status „inna praca” (młotki) oznacza wszelkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego, które kierowca realizuje, nie prowadząc w danym momencie pojazdu. Do tej kategorii zaliczamy:

• Załadunek, rozładunek oraz zabezpieczanie towaru.

• Nadzór nad załadunkiem oraz pomoc pasażerom przy wsiadaniu i wysiadaniu (w autobusach).

• Formalności administracyjne, wypisywanie dokumentów CMR, odprawy celne.

• Utrzymanie pojazdu w czystości, codzienna obsługa techniczna oraz drobne naprawy.

• Prace porządkowe i organizacyjne na bazie firmy.

Prawidłowe oznaczanie wykonywanych czynności przez pracownika, daje możliwość ustalenia faktycznego czasu pracy, który powinien być zgody z przepisami ( UoCPK) i nie do końca bezpośrednio związany tylko z prowadzeniem pojazdu.

Na co mają wpływ MŁOTECZKI podczas aktywności kierowcy?

Doba to tylko 24 godziny i należy pamiętać, że kierowca maksymalnie możne być aktywny przez 15 h, tak aby właśnie w tej dobie zmieścić prawidłowy odpoczynek. Na „aktywność” składa się jazda, praca, przerwy niezbędne po okresach jazdy ciągłej a także dyspozycyjność. Im więcej kierowca będzie wykonywał pracy w tym okresie – czyli oznaczał tak zwane „młoteczki”, tym mniej pozostanie mu czasu na inne czynności. Może się okazać, że znacząco będzie miało to wpływ na ilość jazdy, którą może wykonać.

Praca w godzinach nocnych – limit 10 h

To jedno z najbardziej restrykcyjnych obostrzeń (art. 21 UoCPK). Jeśli choćby minuta pracy (zarówno jazdy, jak i „młoteczków”) przypadnie na godziny zdefiniowane w firmie jako pora nocna, łączny czas pracy kierowcy w tej dobie nie może przekroczyć 10 godzin.

Włączenie „młotków” na kilka minut pod koniec poru nocnej drastycznie skraca dozwolony czas pracy w całym danym dniu, uniemożliwiając realizację długich zadań transportowych.

Odrębnym tematem są sytuacje, w których to kierowcy celowo, z premedytacją dopuszczają się takiej nadmiernej skrupulatności w oznaczeniach piktogramów na tachografie, aby mniej pracować.

Obowiązek przerw po 6 godzinach pracy (Art. 13 UoCPK)

Kierowca nie może pracować bez przerwy dłużej niż 6 godzin. Do tego limitu sumuje się zarówno czas jazdy, jak i czas innej pracy („młotków”):

• Jeśli suma jazdy i innej pracy przekroczy 6 godzin, kierowcy przysługuje obowiązkowa przerwa w pracy o długości minimum 30 minut (przy czasie pracy do 9 godzin) lub minimum 45 minut (jeśli czas pracy przekracza 9 godzin).

• Przerwy z systemu 561/2006 (np. 45 minut po 4,5 h jazdy) zaliczają się na poczet tej przerwy, jednak w transporcie lokalnym i przy częstych pracach magazynowych łatwo o tym zapomnieć, co skutkuje poważnymi naruszeniami podczas kontroli.

Nadgodziny i wynagrodzenie

Czas zarejestrowany pod symbolem „młoteczków” wchodzi bezpośrednio do ogólnego wymiaru czasu pracy. Wpływa to na powstawanie godzin nadliczbowych (ponad dobowe lub średniotygodniowe normy). Za każdą taką godzinę pracownikowi przysługuje dodatek do wynagrodzenia (50% lub 100%) bądź czas wolny.

Prawidłowe stosowanie selektora gwarantuje zatem rzetelne rozliczenie płacowe. Nadgodziny powstają również w wyniku zdarzeń losowych np. (awaria, zagrożenie życia lub mienia) lub uzasadnionych potrzeb pracodawcy (ale należy pamiętać że ilość godzin nadliczbowych nie może być większa jak 260 h w roku kalendarzowym).

Zgodnie z literą prawa za każdą wypracowaną nadgodzinę przysługuje pracownikom dodatek 50 % lub 100 % lub zamiennie pracownik może otrzymać czas wolny.

Konsekwencje dla planowania trasy i spedycji

Dla spedytora i managera transportu „młoteczki” to kluczowy element układanki logistycznej. Nieuwzględnienie czasu załadunków i rozładunków w planie trasy prowadzi do lawinowych opóźnień:

• Poślizgi logistyczne: Wydłużone przestoje w statucie „inna praca” generują ryzyko niedotrzymania okien czasowych u klientów.

• Problemy z powrotem na bazę: Z powodu wyczerpania czasu pracy na „młotkach” kierowca może zostać zmuszony do odbycia odpoczynku tygodniowego poza domem (w hotelu), co rodzi dodatkowe koszty operacyjne dla firmy.

Oznaczanie „młotków” na tachografie jest bezwzględnym obowiązkiem, ale musi być realizowane wyłącznie w uzasadnionych sytuacjach – wtedy, gdy realnie wykonywane są zadania inne niż jazda lub dyżur.

Interesuje Cię więcej tematów związanych z czasem pracy kierowców? Przeczytaj nasz kolejny artykuł o podwójnej załodze.