Zmiana czasu a czas pracy kierowcy – jak prawidłowo ustawić tachograf i policzyć odpoczynek?

Pomimo dawnych zapowiedzi i zgodnych decyzji komisji unijnych dotyczących zniesienia obowiązku przestawiania zegarków, w 2026 roku przepisy te nadal nie zostały ostatecznie wdrożone. Oznacza to, że dwa razy w roku przewoźnicy oraz kierowcy muszą mierzyć się z technicznymi i prawnymi aspektami zmiany czasu.

Z tego praktycznego poradnika dowiesz się, jak prawidłowo zarządzać czasem pracy i urządzeniami rejestrującymi, gdy wskazówki zegara wędrują o godzinę w przód lub w tył.

Tachografy cyfrowe pracują wg czasu UTC – nie ma w nich czasu zimowego i letniego

Mechanizmy wewnętrzne tachografu cyfrowego pracują wyłącznie według uniwersalnego czasu koordynowanego – UTC (Coordinated Universal Time). Dzięki temu rozwiązaniu:

• Urządzenie rejestruje rzeczywisty, nieprzerwany upływ czasu.

• Całkowicie wyeliminowano ryzyko manipulacji zapisem poprzez nagłą zmianę godziny.

• Czas UTC stanowi stały punkt odniesienia dla służb kontrolnych w całej Europie.

To, co potocznie nazywamy „przestawianiem zegara w tachografie”, jest jedynie zmianą wyświetlania czasu lokalnego (+1h zimą lub +2h latem w stosunku do UTC dla Polski). Sam kierowca ani właściciel firmy nie mają technicznej możliwości ingerencji w główny zegar UTC.

Ważna zasada techniczna: Kierowca może samodzielnie skorygować drobne rozbieżności systemowe (maksymalnie o +/- 1 minutę w tygodniu). Wszelkie większe błędy wskazań czasu UTC wymagają niezwłocznej wizyty w autoryzowanym serwisie tachografów, gdzie uprawniony technik dokona kalibracji urządzenia.

Nieprawidłowe ustawienie przesunięcia czasu w tachografie cyfrowym wg ITD

Błędne ustawienie przesunięcia czasu lokalnego na wyświetlaczu tachografu cyfrowego nie wywołuje poważnych konsekwencji podczas kontroli drogowej. Inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego (ITD) pobierają z urządzenia surowe dane zapisane w standardzie UTC, przez co rzeczywista aktywność kierowcy jest zawsze widoczna i łatwa do zweryfikowania.

Zupełnie inaczej sytuacja wyglądała w przypadku tradycyjnych tachografów analogowych. Na papierowych wykresówkach prawidłowy czas lokalny miał znaczenie krytyczne:

• Niewłaściwe ustawienie zegara ułatwiało manipulacje (np. sztuczne wydłużanie odpoczynku).

• Brak korekty czasu na wykresówce skutkował natychmiastowym mandatem karnym.

Pamiętaj jednak, że współczesny kierowca nie może tłumaczyć się błędem w czasie jazdy lub odpoczynku słowami: „nie wiedziałem, która jest godzina, bo tachograf źle wyświetlał czas”. Indywidualne zaniedbania i brak kontroli nad wskazaniami urządzenia nie stanowią usprawiedliwienia dla popełnionych naruszeń.

1 godzina w tył lub w przód – jak liczyć czas pracy i odpoczynku?

Podczas jesiennej zmiany czasu (z 3:00 na 2:00) w obrębie jednej doby zyskujemy dodatkową godzinę. Wiosną (z 2:00 na 3:00) jedna godzina „znika”. Dla kierowcy zawodowego kluczowe jest zrozumienie, że te przesunięcia mają charakter wyłącznie techniczny.

Oto najważniejsze zasady rozliczania aktywności:

• Licz fizyczny upływ czasu, a nie wskazania zegarka: Jeśli kierowca musi odebrać skrócony odpoczynek dzienny wynoszący minimum 9 godzin, to od momentu zatrzymania pojazdu do momentu ruszenia musi upłynąć dokładnie 9 pełnych godzin zegarowych (60-minutowych), bez względu na to, co pokazuje zegar ścienny.

• Brak darmowego czasu jazdy: Zmiana czasu w tył nie oznacza, że kierowca zyskuje dodatkową „ekstra” godzinę do limitu jazdy dziennej. Normy określone w rozporządzeniu (WE) nr 561/2006 pozostają sztywne.

• Uwaga na skrócenia odpoczynków wiosną: Przy przejściu na czas letni łatwo o pomyłkę. Jeśli kierowca zasugeruje się wyłącznie zegarkiem w telefonie, może ruszyć w trasę o godzinę za wcześnie, co inspekcja zakwalifikuje jako skrócenie odpoczynku.

Kiedy najlepiej zmienić ustawienia czasu lokalnego w pojeździe?

Wybór momentu na przestawienie wyświetlacza w tachografie zależy bezpośrednio od sytuacji, w jakiej znajduje się kierowca:

1. Kierowca spędza weekend w domu / na bazie: Jeżeli w noc zmiany czasu pojazd stoi zaparkowany, kierowca nie musi wykonywać żadnych nerwowych ruchów. Korekty przesunięcia czasu lokalnego w menu tachografu najlepiej dokonać w poniedziałek, tuż przed rozpoczęciem nowego okresu pracy i włożeniem karty kierowcy do czytnika.

2. Kierowca jest w trasie podczas zmiany czasu: Jeśli kierowca wykonuje przewóz w noc przejścia z czasu letniego na zimowy (lub odwrotnie), najlepszą praktyką jest wstrzymanie się ze zmianami w menu urządzenia aż do momentu zakończenia dziennego okresu pracy. Dopiero po zakończeniu jazdy i wprowadzeniu wpisu końcowego warto skorygować czas lokalny na wyświetlaczu i udać się na zasłużony odpoczynek.

Jak zmienić godziny w tachografie Siemens / VDO

Zmianę czasu z zimowego na letni dokonuje się samodzielnie w ustawieniach tachografu. Do zmiany tego ustawienia nie jest wymagana ani karta kierowcy ani karta przedsiębiorstwa. Zmiana czasu lokalnego nie ma wpływu na zapisy aktywności na karcie włożonej aktualnie do tachografu.

Aby wykonać zmianę czasu lokalnego w tachografie VDO 1381 należy wejść do MENU głównego wciskają klawisz OK:

Rys. 1

Następnie przy pomocy strzałek góra/dół na panelu odnajdujemy opcję  WPISZ POJAZD. Wchodzimy do menu WPISZ POJAZD zatwierdzając klawiszem OK:

Rys. 2

Po wejściu do menu ustawień pojazdu pojawi się okno opcji POJAZDU. Ponownie wykorzystując strzałki na panelu odnajdujemy opcję CZAS LOKALNY:

Rys. 3

i wchodzimy do ustawień czasu lokalnego wciskając przycisk OK.

W menu ustawień czasu lokalnego pojawi ekran z czasem UTC i czasem lokalnym (oznaczonym czarną kropką). W tym miejscu strzałeczkami góra/dół dokonujemy odpowiedniej korekty czasu lokalnego i zatwierdzamy zmianę klawiszem OK.

Strzałki „góra/dół” na panelu pozwalają przestawiać czas lokalny o 30 minut przy każdym naciśnięciu, zatem aby ustawić przesuniecie o godzinę więcej należy wcisnąć dwukrotnie strzałkę w górę.

Rys. 4

Jak zmienić czas w tachografie Stoneridge SE5000?

Podobnie jak wyżej, wchodzimy do menu tachografu klawiszem OK i szukamy ustawień:

Następnie szukamy strzałkami opcji Czas lokalny (w tej opcji ustawia się przesunięcie czasu: +1h to czas zimowy, +2h to czas letni).

Zatwierdzamy klawiszem OK i to wszystko.

Analogicznie działa to we wszystkich tachografach innych producentów.

Zmiana czasu a tachografy analogowe?

Tachografy analogowe też wymagają ustawienia zegarka, ale ustawianie czasu w nich jest zdecydowanie łatwiejsze. Widoczny na ekranie tachografu zegarek przestawiamy w menu, po wciśnięciu przycisku |M| naciskamy klawisz „+” – zacznie mrugać sekcja minut, ponowne naciśnięcie |M| – zaczną mrugać godziny. +/- odpowiednio przestawiamy godzinę na aktualną.

WAŻNE: operacje te robić najlepiej po zakończonej pracy, bo przestawienie zegarka wpływa na sposób rysowania wykresów na tarczce – zatem, gdy cofniemy czas z 3:00 na 2:00 to wykresy się zamazują. Gdy zrobimy to na koniec pracy, zapisy pozostaną czytelne i wszystko będzie ok przy kontroli.

Kto odpowiada za dopilnowanie zmiany czasu w tachografie?

To zależy od skutków takiego ignorowania obowiązków. W tachografach analogowych podlega to pod zaniedbania kierowcy (do 1000 zł) i firmy (1000 zł). W przypadku tachografu cyfrowego – złe ustawienie zegarka, może być powodem błędów w ustalaniu czasu jazdy, odpoczynków – bo kierowca pomyli godziny.